In de technische dienst zit het verschil tussen een storing van 20 minuten en eentje van 4 uur vaak niet in het gereedschap of de handleiding. Het zit in het hoofd van de ervaren monteur. En die kennis, "Tribal Knowledge", verdwijnt met pensioen, ziekte of vertrek.
Het Probleem: De Onzichtbare Kenniscrisis
De gemiddelde technische dienst in de maakindustrie staat voor een stille crisis:
50%+
van TD-kennis is ongedocumenteerd1
5 jr
voordat een junior 'meester' is
€50-100K
kosten per vertrekkende specialist2
42%
van TD'ers is 55+3
Bronnen:
1 Schatting op basis van onze praktijkervaring bij 10+ maakbedrijven in
Oost-Nederland.
2 Bersin by Deloitte, "The True Cost of Losing an Employee",
werving, inwerken en productiviteitsverlies gecombineerd.
3 CBS StatLine, Werkzame beroepsbevolking; beroep, 2024. Technische
beroepen in de categorie 55-65 jaar.
Expliciete vs. Impliciete Kennis
Om kennisborging effectief aan te pakken, moet u eerst begrijpen welke soorten kennis er zijn:
| Expliciete kennis | Impliciete kennis (Tribal Knowledge) | |
|---|---|---|
| Definitie | Opgeschreven, formeel, overdraagbaar | In het hoofd, gebaseerd op ervaring |
| Voorbeelden | Handleidingen, tekeningen, procedures | "Die pomp trilt altijd een beetje vóór hij kapotgaat" |
| Borgbaar via... | Documentatie, SharePoint, handboeken | Verhalen, context, spraakregistratie |
| Wat gaat verloren? | ✓ Meestal bewaard | ✗ Verdwijnt met de persoon |
Het probleem is duidelijk: de waardevolste kennis is het moeilijkst te borgen. Impliciete kennis is per definitie onbewust, de monteur weet niet eens dat hij het weet.
Waarom Traditionele Methoden Falen
Veel bedrijven proberen kennis te borgen via een van deze methoden. Geen ervan werkt structureel:
Interviews & "kennissessies"
De monteur kan niet vertellen wat hij onbewust doet. Vraag een ervaren chauffeur hoe hij schakelt, hij doet het, maar kan het niet stap-voor-stap uitleggen.
Handboeken schrijven
Kost maanden, is bij publicatie al verouderd, en wordt door niemand gelezen. De ordner staat op de plank te verstoffen.
"Meelopen", buddy-systeem
De ervaren monteur heeft geen tijd om wekenlang een junior op te leiden terwijl de productielijn draait. Bovendien: wie is de buddy van de buddy als de mentor er niet meer is?
"Je kunt niet borgen wat je niet kunt benoemen. Impliciete kennis moet je vangen terwijl het werk gebeurt, niet achteraf in een vergaderruimte."
De Oplossing: Passieve Kennisborging
De sleutel is een fundamenteel andere aanpak: kennis borgen als bijproduct van het dagelijkse werk, niet als apart project. Dit principe heet "passieve kennisborging".
Hoe werkt dit in de praktijk?
Scenario: Storing aan transportband 3
Monteur Hans scant de QR-code op transportband 3. De app toont direct de laatste 5 interventies, inclusief notities van collega's.
Hans repareert de storing. Tijdens het werk dicteert hij: "Lager rechts vervangen, hoor je klikgeluid? Dan zit 'r speling op. Altijd even de spanning van de V-snaar controleren, die rekt hier sneller door de warmte van oven 2."
De software zet dit om naar een gestructureerde kenniskaart: asset, component, faalmode, actie, én de cruciale context. De zelflerende vocabulaire herkent Hans' vaktermen automatisch. Die opmerking over de warmte van oven 2? Dat is Tribal Knowledge, en nu digitaal geborgd als onderdeel van uw Bedrijfs-DNA.
Volgende week scant junior Pieter dezelfde machine. Hij leest Hans' notitie, controleert direct de V-snaar, en lost de storing 2 uur sneller op. Hans' kennis is geborgd, zonder dat hij er extra werk aan had.
De Rol van ISO 14224
Kennisborging wordt pas echt krachtig wanneer de vastgelegde informatie gestructureerd is. Hier komt de industriestandaard ISO 14224 in beeld.
ISO 14224 definieert een uniforme taxonomie voor het registreren van storings- en onderhoudsdata. In plaats van vrije tekst categoriseert u elke interventie langs vier assen:
🏭 Asset
Welk apparaat? (bijv. Transportband TRB-003)
⚙️ Component
Welk onderdeel? (bijv. Lager rechtszijde)
🔴 Faalmode
Hoe faalde het? (bijv. Speling / slijtage)
🔧 Actie
Wat is er gedaan? (bijv. Vervangen + uitlijnen + smeren)
Deze structuur maakt het niet alleen mogelijk om kennis te doorzoeken, maar ook om patronen te herkennen. Als lager X op machine Y elke 6 maanden faalt door dezelfde faalmode, heeft u een basis voor voorspellend onderhoud.
Praktisch Stappenplan
Kennisborging hoeft geen groot project te zijn. Begin klein en bouw uit:
- Identificeer uw "single points of failure": Welke machines zijn afhankelijk van de kennis van één persoon? Begin daar.
- Plak QR-codes op de 10 kritiekste machines: Elke scan opent een digitale kenniskaart. Kosten: €0,50 per sticker.
- Schakel spraakregistratie in: Vraag de ervaren monteur om bij de eerstvolgende 5 storingen hardop te vertellen wat hij doet en waarom.
- Meet het resultaat: Laat na 4 weken een junior monteur dezelfde storing oplossen met alleen de digitale kenniskaarten. Vergelijk de oplostijd.
Veelgestelde vragen
Hoe verschilt dit van een Wiki of SharePoint?
Een Wiki vereist dat iemand actief informatie opschrijft. Passieve kennisborging vangt kennis op als bijproduct van het dagelijkse werk, via spraak en QR-scans. De monteur hoeft niets extra te doen, hij doet gewoon zijn werk en de software borgt automatisch.
Moet ik een EAM/CMMS hebben om kennisborging te doen?
Nee. Een Connected Worker platform werkt onafhankelijk en kan eventueel data synchroniseren met uw bestaande systemen. U kunt starten zonder enige bestaande software.
Mijn monteur wil niet inspreken. Wat nu?
Weerstand is normaal en verdwijnt doorgaans na 2-3 dagen. Begin bij de monteur die het meest open staat. Als collega's zien dat hij 30 minuten eerder klaar is met zijn administratie, volgt de rest vanzelf. Lees meer in ons artikel over het verlagen van invoerdrempels.
Voorkom kennisverlies in uw Technische Dienst
Ontdek hoe RaconWorks de kennis van uw monteurs automatisch borgt bij elke interventie.
Bekijk RaconWorksBorg uw kennis automatisch
Gratis, vrijblijvend, 100% Nederlands.
Cijfers bijgewerkt: februari 2026
Geschreven door
Ritchel Akwali
Oprichter van RaconSoft met 10+ jaar ervaring in OT/IT-integratie en procesoptimalisatie in de maakindustrie.
Dit artikel is samengesteld door de experts van RaconSoft, ondersteund door geavanceerde AI-tools voor analyse en redactie.