Wat zijn de 7 stappen van LOTO?

De 7 stappen zijn: 1) Voorbereiding, 2) Uitschakelen, 3) Isoleren, 4) Vergrendelen, 5) Restenergie ontladen, 6) Verificatie, 7) Vrijgave na werkzaamheden.

Is LOTO wettelijk verplicht in Nederland?

Ja, LOTO is verplicht onder de Arbowet en Machinerichtlijn. Werkgevers zijn verplicht gevaarlijke energie te beheersen tijdens onderhoud om ernstige ongevallen te voorkomen.

Wat is een LOTO-procedure? (Lockout/Tagout)

Q: Wat is een LOTO-procedure?

LOTO (Lockout/Tagout) is een veiligheidsprocedure die voorkomt dat machines of apparatuur onverwacht worden geactiveerd tijdens onderhoud. Medewerkers plaatsen fysieke sloten en waarschuwingstags op energiebronnen.

Laatst bijgewerkt: 8 februari 2026

Elk jaar gebeuren er duizenden ongevallen doordat machines onverwacht inschakelen tijdens onderhoud. LOTO (Lockout/Tagout) is ontworpen om dit risico volledig weg te nemen.

Lockout/Tagout betekent letterlijk het fysiek vergrendelen (Lock) en markeren (Tag) van energiebronnen, zodat niemand de machine per ongeluk kan inschakelen zolang het werk niet klaar is.

Waarom is LOTO belangrijk?

LOTO is in 70% van de fatale machine-ongevallen de ontbrekende schakel , maar de meeste bedrijven passen het onvolledig toe. Het is niet zomaar een regel; of het nu gaat om elektriciteit, hydraulische druk, perslucht of zwaartekracht: alle energie moet "Naar Nul" worden gebracht.

Wettelijke Verplichting

LOTO is verplicht onder de Machinerichtlijn en de Arbowet. Werkgevers moeten bewijzen dat ze gevaarlijke energie beheersen tijdens onderhoud.

Wist u dat?

De meeste LOTO-ongevallen niet gebeuren door onwetendheid, maar door "even snel iets fixen" zonder de volledige procedure te volgen.

Welke energiebronnen moet ik isoleren bij LOTO?

De meeste TD's vergeten minstens één van de vier energiebronnen, en de vergeten bron is zelden de meest voor de hand liggende. LOTO gaat niet alleen over een stekkertje eruit trekken:

Elektrisch

De meest voorkomende bron. Isolatie gebeurt via de hoofdschakelaar of door het fysiek verwijderen van zekeringen/breakers.
Let op: Pas op voor restlading in condensatoren!

Pneumatisch (Lucht)

Perslucht drijft cilinders aan. Isolatie door het dichtdraaien van de toevoerafsluiter én het ontluchten van het systeem (dump valve) om restdruk te verwijderen.

Hydraulisch

Hoge druk vloeistof. Vereist het sluiten van kogelkranen en het drukloos maken van accumulatoren. Zwaartekracht kan hier ook een rol spelen (bijv. een geheven hefarm).

Mechanisch

Bewegende delen met massa (vliegwielen) of spanning (veren/banden). Isolatie door blokkeren (chocking), pinnen of laten uitdraaien tot stilstand.

Wat zijn de 7 stappen van een LOTO-procedure?

LOTO volgt 7 verplichte stappen, maar stap 6 wordt het vaakst overgeslagen, met de ernstigste gevolgen. Een correcte LOTO-procedure volgt altijd een strikt protocol. Sla één stap over, en de veiligheid is niet gegarandeerd.

Voorbereiding: Identificeer alle energiebronnen (elektrisch, pneumatisch, mechanisch, etc.).
Notificatie: Waarschuw alle betrokken operators dat de machine uitgaat.
Uitschakelen: Zet de machine uit via de normale stopknop.
Isoleren (Lock): Fysiek afsluiten van de hoofdschakelaar of afsluiter. Plaats uw eigen hangslot.
Vergrendelen & Labelen (Tag): Plaats een duidelijk label met datum, naam en reden.
Ontladen: Laat restenergie ontsnappen (condensatoren, druk in leidingen, veren).
Controleren (Try/Verify): De cruciale stap. Probeer de machine te starten. Gebeurt er niets? Dan bent u veilig.

Tip: Digitale LOTO-registratie voorkomt fouten. Met RaconWorks borgt u veiligheid via digitale werkplannen. Lees ook over OT Security voor complete compliance.

Welke middelen heb ik nodig voor LOTO?

Meer dan alleen een hangslot, de juiste LOTO-uitrusting hangt af van uw specifieke machines en energiebronnen.

Speciaal veiligheidsslot

Speciaal veiligheidsslot. Key Retaining en één unieke sleutel per slot. Voorzien van duidelijk "GEVAAR" label.

LOTO Tags

Onmisbaar visueel signaal. Vermeldt "GEVAAR - NIET BEDIENEN", de naam van de eigenaar en datum.

Afsluiter Lockout

Specifieke vergrendeling voor kogelkranen. Zorgt dat de hendel fysiek niet gedraaid kan worden.

Installatieautomaat Lockout

Klemmetjes die op installatieautomaten (MCB's) passen zodat de groep niet ingeschakeld kan worden.

Vermeerderaars (Hasps)

Schaar-klem voor groepswerk. Laat meerdere monteurs hun eigen slot aan één isolatiepunt hangen.

Kabel Lockout

Flexibele staalkabel voor het vergrendelen van meerdere punten of grote afsluiters die niet standaard passen.

Voor Grotere Teams:

Lockout Station: Wandbord waar alle materialen overzichtelijk hangen (shadowboards).
Group Lockout Box: Sleutels van de machine gaan in de kluis; elk teamlid hangt zijn slot op de kluis. De kluis gaat pas open als alle sloten verwijderd zijn.

Hoe borg ik LOTO digitaal?

Op papier staat het vinkje, maar hangt het slot écht? 40% van de LOTO-overtredingen komt pas aan het licht na een incident. Op papier is LOTO vaak een krabbel op een vergunning. In de praktijk weten we niet zeker of het slot écht hangt. Met digitale werkvergunningen verandert dit. LOTO is onderdeel van een bredere OT Security strategie voor uw productieomgeving.

Bewijslast: Monteurs moeten een foto maken van hun geplaatste slot via de app.
Real-time Inzicht: De Technische Dienst ziet live welke machines in LOTO staan.
Geen 'papieren tijgers': De procedure is geïntegreerd in de werkstroom, niet een los document.

LOTO digitaliseren?

Ontdek hoe RaconWorks uw veiligheidsprocedures borgt zonder administratieve rompslomp.

Bekijk de Software

Dit artikel is samengesteld door de experts van RaconSoft, ondersteund door geavanceerde AI-tools voor analyse en redactie.

Wat is een LOTO-procedure? (Lockout / Tagout)